خدمات تلفن همراه

نهج البلاغه تبیان - خطبه : 156 - خطاب به مردم بصره و ذکر حوادث و فتنه ها - ترجمه استاد دشتی


و من کلام له ع خاطَبَ بِهِ اءَهْلَ الْبَصرَةِ عَلى جَهَةِ اقْتِصاصِ الْملاحِمِ:

156-  و من کلام له (علیه السلام) ،
خاطب به أهل البصرة على جهة اقتصاص الملاحم :

فَمَنِ اسْتَطَاعَ عِنْدَ ذَلِکَ أَنْ یَعْتَقِلَ نَفْسَهُ عَلَى اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَلْیَفْعَلْ فَإِنْ أَطَعْتُمُونِی فَإِنِّی حَامِلُکُمْ إِنْ شَاءَ اللَّهُ عَلَى سَبِیلِ الْجَنَّةِ وَ إِنْ کَانَ ذَا مَشَقَّةٍ شَدِیدَةٍ وَ مَذَاقَةٍ مَرِیرَةٍ وَ أَمَّا فُلَانَةُ فَأَدْرَکَهَا رَأْیُ النِّسَاءِ وَ ضِغْنٌ غَلَا فِی صَدْرِهَا کَمِرْجَلِ الْقَیْنِ وَ لَوْ دُعِیَتْ لِتَنَالَ مِنْ غَیْرِی مَا أَتَتْ إِلَیَّ لَمْ تَفْعَلْ وَ لَهَا بَعْدُ حُرْمَتُهَا الْأُولَى وَ الْحِسَابُ عَلَى اللَّهِ تَعَالَى .

وصف الإیمان
منه : ‌سَبِیلٌ أَبْلَجُ الْمِنْهَاجِ أَنْوَرُ السِّرَاجِ فَبِالْإِیمَانِ یُسْتَدَلُّ عَلَى الصَّالِحَاتِ وَ بِالصَّالِحَاتِ یُسْتَدَلُّ عَلَى الْإِیمَانِ وَ بِالْإِیمَانِ یُعْمَرُ الْعِلْمُ وَ بِالْعِلْمِ یُرْهَبُ الْمَوْتُ وَ بِالْمَوْتِ تُخْتَمُ الدُّنْیَا وَ بِالدُّنْیَا تُحْرَزُ الْآخِرَةُ وَ بِالْقِیَامَةِ تُزْلَفُ الْجَنَّةُ وَ تُبَرَّزُ الْجَحِیمُ لِلْغَاوِینَ وَ إِنَّ الْخَلْقَ لَا مَقْصَرَ لَهُمْ عَنِ الْقِیَامَةِ مُرْقِلِینَ فِی مِضْمَارِهَا إِلَى الْغَایَةِ الْقُصْوَى .

حال أهل القبور فی القیامة
منه : ‌قَدْ شَخَصُوا مِنْ مُسْتَقَرِّ الْأَجْدَاثِ وَ صَارُوا إِلَى مَصَایِرِ الْغَایَاتِ لِکُلِّ دَارٍ أَهْلُهَا لَا یَسْتَبْدِلُونَ بِهَا وَ لَا یُنْقَلُونَ عَنْهَا وَ إِنَّ الْأَمْرَ بِالْمَعْرُوفِ وَ النَّهْیَ عَنِ الْمُنْکَرِ لَخُلُقَانِ مِنْ خُلُقِ اللَّهِ سُبْحَانَهُ وَ إِنَّهُمَا لَا یُقَرِّبَانِ مِنْ أَجَلٍ وَ لَا یَنْقُصَانِ مِنْ رِزْقٍ وَ عَلَیْکُمْ بِکِتَابِ اللَّهِ فَإِنَّهُ الْحَبْلُ الْمَتِینُ وَ النُّورُ الْمُبِینُ وَ الشِّفَاءُ النَّافِعُ وَ الرِّیُّ النَّاقِعُ وَ الْعِصْمَةُ لِلْمُتَمَسِّکِ وَ النَّجَاةُ لِلْمُتَعَلِّقِ لَا یَعْوَجُّ فَیُقَامَ وَ لَا یَزِیغُ فَیُسْتَعْتَبَ وَ لَا تُخْلِقُهُ کَثْرَةُ الرَّدِّ وَ وُلُوجُ السَّمْعِ مَنْ قَالَ بِهِ صَدَقَ وَ مَنْ عَمِلَ بِهِ سَبَقَ .

و قام إلیه رجل فقال یا أمیر المؤمنین ،
أخبرنا عن الفتنة ،
و هل سألت رسول اللّه (صلى الله علیه وآله) عنها فقال (علیه السلام) :

إِنَّهُ لَمَّا أَنْزَلَ اللَّهُ سُبْحَانَهُ قَوْلَهُ الم أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ یُتْرَکُوا أَنْ یَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا یُفْتَنُونَ عَلِمْتُ أَنَّ الْفِتْنَةَ لَا تَنْزِلُ بِنَا وَ رَسُولُ اللَّهِ (صلى الله علیه وآله) بَیْنَ أَظْهُرِنَا فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ مَا هَذِهِ الْفِتْنَةُ الَّتِی أَخْبَرَکَ اللَّهُ تَعَالَى بِهَا فَقَالَ یَا عَلِیُّ إِنَّ أُمَّتِی سَیُفْتَنُونَ بَعْدِی فَقُلْتُ یَا رَسُولُ اللَّهِ أَ وَ لَیْسَ قَدْ قُلْتَ لِی یَوْمَ أُحُدٍ حَیْثُ اسْتُشْهِدَ مَنِ اسْتُشْهِدَ مِنَ الْمُسْلِمِینَ وَ حِیزَتْ عَنِّی الشَّهَادَةُ فَشَقَّ ذَلِکَ عَلَیَّ فَقُلْتَ لِی أَبْشِرْ فَإِنَّ الشَّهَادَةَ مِنْ وَرَائِکَ فَقَالَ لِی إِنَّ ذَلِکَ لَکَذَلِکَ فَکَیْفَ صَبْرُکَ إِذاً فَقُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ لَیْسَ هَذَا مِنْ مَوَاطِنِ الصَّبْرِ وَ لَکِنْ مِنْ مَوَاطِنِ الْبُشْرَى وَ الشُّکْرِ وَ قَالَ یَا عَلِیُّ إِنَّ الْقَوْمَ سَیُفْتَنُونَ بِأَمْوَالِهِمْ وَ یَمُنُّونَ بِدِینِهِمْ عَلَى رَبِّهِمْ وَ یَتَمَنَّوْنَ رَحْمَتَهُ وَ یَأْمَنُونَ سَطْوَتَهُ وَ یَسْتَحِلُّونَ حَرَامَهُ بِالشُّبُهَاتِ الْکَاذِبَةِ وَ الْأَهْوَاءِ السَّاهِیَةِ فَیَسْتَحِلُّونَ الْخَمْرَ بِالنَّبِیذِ وَ السُّحْتَ بِالْهَدِیَّةِ وَ الرِّبَا بِالْبَیْعِ قُلْتُ یَا رَسُولَ اللَّهِ فَبِأَیِّ الْمَنَازِلِ أُنْزِلُهُمْ عِنْدَ ذَلِکَ أَ بِمَنْزِلَةِ رِدَّةٍ أَمْ بِمَنْزِلَةِ فِتْنَةٍ فَقَالَ بِمَنْزِلَةِ فِتْنَةٍ .


(براى مردم بصره پس از پیروزى در جنگ جمل در سال 36-هجرى ایراد فرمود:)
1-ضرورت اطاعت از رهبرى (و نکوهش از نافرمانى عایشه)
مردم بصره در پیدایش فتنه ها هر کس که مى تواند خود را به اطاعت پروردگار عزیز و برتر، مشغول دارد چنان کند، اگر از من پیروى کنید، به خواست خدا شما را به راه بهشت خواهم برد، هر چند سخت و دشوار و پر از تلخى ها باشد. اما عائشه، پس افکار و خیالات زنانه بر او چیره شد، و کینه ها در سینه اش چون کوره آهنگرى شعله ور گردید، اگر از او مى خواستند آنچه را که بر ضد من انجام داد نسبت به دیگرى روا دارد سرباز مى زد، به هر حال احترام نخست او برقرار است و حسابرسى اعمال او با خداى بزرگ است.
2-ره آورد ایمان
ایمان روشن ترین راه ها و نورانى ترین چراغ هاست، با ایمان مى توان به اعمال صالح راه برد، و با
 ص 291
اعمال نیکو به ایمان مى توان دسترسى پیدا کرد، با ایمان، علم و دانش آبادان است،  و با آگاهى لازم، انسان را از مرگ مى هراسد، و با مرگ دنیا پایان مى پذیرد، و با دنیا، توشه آخرت فراهم مى شود، و با قیامت بهشت نزدیک مى شود، و جهنّم براى بدکاران آشکار مى گردد، و مردم جز قیامت قرار گاهى ندارند، و شتابان به سوى میدان مسابقه مى روند تا به منزلگاه آخرین رسند.
3-یاد آورى برخى از ارزش هاى اخلاقى و ویژگى هاى قرآن
گویا مى نگرم، همه از قبرها خارج شده به سوى منزلگاه هاى آخرین در حرکتند، هر خانه اى در بهشت به شخصى تعلق دارد، که نه دیگرى را مى پذیرند و نه از آنجا به جاى دیگر انتقال مى یابند. همانا «امر به معروف» و «نهى از منکر» دو صفت از اوصاف پروردگارند که نه اجل را نزدیک مى کند و نه روزى را کاهش مى دهد. بر شما باد عمل کردن به قرآن، که ریسمان محکم الهى، و نور آشکار و درمانى سودمند است، که تشنگى را فرونشاند، نگهدارنده کسى است که به آن تمسّک جوید و نجات دهنده آن کس است که به آن چنگ آویزد، کجى ندارد تا راست شود، و گرایش به باطل ندارد تا از آن باز گردانده شود، و تکرار و شنیدن پیاپى آیات، کهنه اش نمى سازد، و گوش از شنیدن آن خسته نمى شود. کسى که با قرآن سخن بگوید راست گفته و هر کس بدان عمل کند پیشتاز است: (در اینجا مردى بلند شد و گفت: اى امیر المؤمنین ما را از فتنه آگاه کن، آیا نسبت به فتنه، از پیامبر خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) سؤالى نفرمود:ه اى پاسخ داد)
4-خبر از فتنه ها و شهادت خویش
آنگاه که خداوند آیه 1-و 2-سوره عنکبوت را نازل کرد که: (آیا مردم خیال مى کنند چون که گفتند ایمان آوردیم، بدون آزمایش رها مى شوند) دانستم که تا پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) در میان ماست آزمایش نمى گردیم. پرسیدم اى رسول خدا این فتنه و آزمایش کدام است که خدا شما را بدان آگاهى داده است فرمود: «اى على پس از من امّت اسلامى به فتنه و آزمون دچار مى گردند» گفتم اى رسول خدا مگر جز این است که در روز «احد» که گروهى از مسلمانان به شهادت رسیدند و شهادت نصیب من نشد و سخت بر من گران آمد، تو به من فرمودى: اى على مژده باد تو را که شهادت در پى تو خواهد آمد. پیامبر (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) به من فرمود: «همانا این بشارت تحقّق مى پذیرد، در آن هنگام صبر تو چگونه است» گفتم اى رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) چنین موردى جاى صبر و شکیبایى نیست بلکه جاى مژده شنیدن و شکر گزارى است. و پیامبر خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) فرمود:«اى على همانا این مردم به زودى با اموالشان دچار فتنه و آزمایش مى شوند، و در دیندارى بر خدا منّت مى گذارند، با این حال انتظار رحمت او را دارند، و از قدرت و خشم خدا، خود را ایمن مى پندارند، حرام خدا را با شبهات دروغین،
 ص 293
و هوسهاى غفلت زا، حلال مى کنند، «شراب» را به بهانه اینکه «آب انگور» است و رشوه را که «هدیه» است و ربا را که «نوعى معامله» است حلال مى شمارند». گفتم اى رسول خدا: در آن زمان مردم را در چه پایه اى بدانم آیا در پایه ارتداد یا فتنه و آزمایش پاسخ فرمود: «در پایه اى از فتنه و آزمایش» .


بدون متن عربی بزرگتر کوچکتر 
نهج البلاغه عربی مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 164نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 164 نهج البلاغه عربی مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 165نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 165 نهج البلاغه عربی مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 166نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 166





جستجو فراز بعد فراز قبل 

در باره ما   |  تماس با ما  |   نظرخواهی
دفتر خدمات ویژه تبیان
مراجعه: 1,838,296,823