خدمات تلفن همراه تبیان

نهج البلاغه تبیان - نامه : 25 - اخلاق اجتماعی کارگزاران اقتصادی و روش جمع آوری بیت المال - ترجمه استاد دشتی


(دستور العمل امام به مأموران جمع آورى مالیات در سال 36 هجرى)
 ما بخشى از این وصیت را آوردیم تا معلوم شود که امام ارکان حق را به پا مى داشت و فرمان به عدل صادر مى کرد، در کارهاى کوچک یا بزرگ، با ارزش یا بى مقدار
1 -اخلاق اجتماعى کارگزاران اقتصادى
با ترس از خدایى که یکتاست و همتایى ندارد حرکت کن. در سر راه هیچ مسلمانى را نترسان، یا با زور از زمین او نگذر، و افزون تر از حقوق الهى از او مگیر. هر گاه به آبادى رسیدى، در کنار آب فرود آى، و وارد خانه کسى مشو، سپس با آرامش و وقار به سوى آنان حرکت کن، تا در میانشان قرار گیرى، به آنها سلام کن، و در سلام و تعارف و مهربانى کوتاهى نکن. سپس مى گویى: «اى بندگان خدا، مرا ولىّ خدا و جانشین او به سوى شما فرستاده، تا حق خدا را که در اموال شماست تحویل گیرم، آیا در اموال شما حقّى است که به نماینده او بپردازید» اگر کسى گفت: نه، دیگر به او مراجعه نکن، و اگر کسى پاسخ داد: آرى، همراهش برو، بدون آن که او را بترسانى، یا تهدید کنى، یا به کار مشکلى وادار سازى، هر چه از طلا و نقره به تو رساند بردار، و اگر داراى گوسفند یا شتر بود، بدون اجازه اش داخل مشو، که اکثر اموال از آن اوست. آنگاه که داخل شدى مانند اشخاص سلطه گر، و سختگیر رفتار نکن، حیوانى را رم مده، و هراسان مکن، و دامدار را مرنجان، حیوانات را به دو دسته تقسیم کن و صاحبش را اجازه ده که خود انتخاب کند، پس از انتخاب اعتراض نکن، سپس باقى مانده را به دو دسته تقسیم کن و صاحبش را اجازه ده که خود انتخاب کند و بر انتخاب او خرده مگیر، به همین گونه رفتار کن تا باقى مانده، حق خداوند باشد. اگر دامدار از این تقسیم و انتخاب پشیمان است، و از تو درخواست گزینش دوباره دارد، همراهى کن، پس حیوانات را درهم کن، و به دو دسته تقسیم نما، همانند آغاز کار،
 ص 507
تا حق خدا را از آن برگیرى. و در تحویل گرفتن حیوانات، حیوان پیر و دست و پا شکسته، بیمار و معیوب را به عنوان زکات نپذیر، و به فردى که اطمینان ندارى، و نسبت به اموال مسلمین دلسوز نیست، مسپار، تا آن را به پیشواى مسلمین برساند و او در میان آنها تقسیم گرداند.
2 -حمایت از حقوق حیوانات
در رساندن حیوانات آن را به دست چوپانى که خیر خواه و مهربان، امین و حافظ، که نه سختگیر باشد و نه ستمکار، نه تند براند و نه حیوانات را خسته کند، بسپار، سپس آنچه از بیت المال جمع آورى شد براى ما بفرست، تا در نیازهایى که خدا اجازه فرموده مصرف کنیم. هر گاه حیوانات را به دست فردى امین سپردى، به او سفارش کن تا: «بین شتر و نوزادش جدایى نیفکند، و شیر آن را ندوشد تا به بچّه اش زیانى وارد نشود. در سوار شدن بر شتران عدالت را رعایت کند، و مراعات حال شتر خسته یا زخمى را که سوارى دادن براى او سخت است بنماید. آنها را در سر راه به درون آب ببرد، و از جاده هایى که دو طرف آن علف زار است به جادّه بى علف نکشاند، و هر چند گاه شتران را مهلت دهد تا استراحت کنند، و هر گاه به آب و علفزار رسید، فرصت دهد تا علف بخورند و آب بنوشند» تا آنگاه که به اذن خدا بر ما وارد شوند، فربه و سر حال، نه خسته و کوفته، که آنها را بر أساس رهنمود قرآن، و سنّت پیامبر صلّى اللّه علیه و آله و سلّم تقسیم نماییم. عمل به دستورات یاد شده مایه بزرگى پاداش و نیز هدایت تو خواهد شد. ان شاء اللّه.


با متن عربی بزرگتر کوچکتر 
نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 305 نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 306 نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 307





جستجو فراز بعد فراز قبل 

در باره ما   |  تماس با ما  |   نظرخواهی

دفتر خدمات ویژه تبیان
مراجعه: 1,678,484,820