خدمات تلفن همراه تبیان

نهج البلاغه تبیان - خطبه : 176 - موعظه مردم درباره خلافت خود و ضرورت اطاعت از دستورات الهی - ترجمه استاد دشتی


(این سخنرانى را امام در روزهاى نخست خلافت خود در سال 35 هجرى در مدینه ایراد فرمود:)
1-ضرورت اطاعت از دستورات الهى
مردم از آنچه خداوند بیان داشته بهره گیرید، و از پند و اندرزهاى خدا پند پذیرید، و نصیحت هاى او را قبول کنید، زیرا خداوند با دلیل هاى روشن، راه عذر را به روى شما بسته، و حجّت را بر شما تمام کرده است. و اعمالى که دوست دارد بیان فرمود:ه، و از آنچه کراهت دارد معرّفى کرد، تا از خوبى ها پیروى و از بدى هاى دورى گزینید، همانا رسول خدا (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) همواره مى فرمود: «گرداگرد بهشت را دشوارى ها (مکاره) و گرداگرد آتش جهنّم را هوس ها و شهوات گرفته است» آگاه باشید چیزى از طاعت خدا نیست جز آن که با کراهت انجام مى گیرد، و چیزى از معصیت خدا نیست جز اینکه با میل و رغبت عمل مى شود. پس رحمت خداوند بر کسى که شهوات خود را مغلوب و هواى نفس را سرکوب کند، زیرا کار مشکل، باز داشتن نفس از شهوت بوده که پیوسته خواهان نافرمانى و معصیت است. بندگان خدا بدانید که انسان با ایمان، شب را به روز، و روز را به شب نمى رساند جز آن که نفس خویش را متّهم مى داند، همواره نفس را سرزنش مى کند، و گناه کارش مى شمارد. پس در دنیا چونان پیشینیان صالح خود باشید، که در پیش روى شما در گذشتند و همانند مسافران، خیمه خویش را از جا در آوردند و به راه خود رفتند.
2-ویژگى هاى قرآن
آگاه باشید همانا این قرآن پند دهنده اى است که نمى فریبد، و هدایت کننده اى است که گمراه نمى سازد، و سخنگویى است که هرگز دروغ نمى گوید. کسى با قرآن همنشین نشد مگر آن که بر او افزود یا از او کاست، در هدایت او افزود و از کور دلى و گمراهى اش کاست. آگاه باشید کسى با داشتن قرآن، نیازى ندارد و بدون قرآن بى نیاز نخواهد بود. پس درمان خود را از قرآن بخواهید، و در سختى ها از قرآن یارى بطلبید، که در قرآن درمان بزرگ ترین بیمارى ها یعنى کفر و نفاق و سرکشى و گمراهى است، پس به وسیله قرآن خواسته هاى خود را از خدا بخواهید، و با دوستى قرآن به خدا روى آورید، و به وسیله قرآن از خلق خدا چیزى نخواهید، زیرا وسیله اى براى تقرّب بندگان به خدا، بهتر از قرآن وجود ندارد.
 ص 335
آگاه باشید، که شفاعت قرآن پذیرفته، و سخنش تصدیق مى گردد، آن کس که در قیامت، قرآن شفاعتش کند بخشوده مى شود، و آن کس که قرآن از او شکایت کند محکوم است، در روز قیامت ندا دهنده اى بانگ مى زند که:  «آگاه باشید امروز هر کس گرفتار بذرى است که کاشته و عملى است که انجام داده، جز اعمال منطبق با قرآن» پس شما در شمار عمل کنندگان به قرآن باشید، از قرآن پیروى کنید، با قرآن خدا را بشناسید، و خویشتن را با قرآن اندرز دهید، و رأى و نظر خود را برابر قرآن متّهم کنید، و خواسته هاى خود را با قرآن نادرست بشمارید.
3-تشویق به اعمال نیکو
عمل صالح عمل صالح سپس آینده نگرى آینده نگرى و استقامت استقامت آنگاه، بردبارى بردبارى و پرهیزکارى پرهیزکارى براى هر کدام از شما عاقبت و پایان مهلتى تعیین شده، با نیکوکارى بدانجا برسید. همانا پرچم هدایتى براى شما بر افراشتند، با آن هدایت شوید، و براى اسلام نیز هدف و نتیجه اى است به آن دسترسى پیدا کنید، و با انجام واجبات، حقوق الهى را ادا کنید، که وظائف شما را آشکارا بیان کرده و من گواه اعمال شما بوده و در روز قیامت از شما دفاع مى کنم و به سود شما گواهى مى دهم. آگاه باشید آنچه از پیش مقرّر شده بود، به وقوع پیوست، و خواسته هاى گذشته الهى انجام شد، و همانا من با تکیه به وعده هاى الهى و براهین روشن او سخن مى گویم که فرمود: «کسانى که گفتند پروردگار ما خداست، سپس استقامت ورزیدند، فرشتگان بر آنها فرود مى آیند و مى گویند، نترسید و محزون نباشید که بشارت باد بر شما بهشتى که به شما وعده داده اند» و همانا شما گفتید: پروردگار ما خداست، پس در عمل به دستورات قرآن خدا، و در ادامه راهى که فرمان داد، و بر روش درست پرستش بندگان او، استقامت داشته باشید، و پایدار مانید، و از دستورات خدا سرپیچى نکنید، و در آن بدعت گزار مباشید، و از آن منحرف نگردید، زیرا خارج شوندگان از دستورات الهى در روز قیامت از رحمت خدا دورند.
4-ضرورت کنترل زبان
سپس مواظب باشید که اخلاق نیکو را در هم نکشید و به رفتار ناپسند مبدّل نسازید .
زبان و دل را هماهنگ کنید. مرد باید زبانش را حفظ کند، زیرا همانا این زبان سرکش، صاحب خود را به هلاکت مى اندازد. به خدا سوگند، پرهیزکارى را ندیده ام که تقوا براى او سودمند باشد مگر آن که زبان خویش را حفظ کرده بود، و همانا زبان مؤمن در پس قلب او، و قلب منافق از پس زبان اوست. زیرا مؤمن هر گاه بخواهد سخنى گوید،
 ص 337
نخست مى اندیشد، اگر نیک بود اظهار مى دارد، و چنانچه ناپسند، پنهانش مى کند، در حالى که منافق آنچه بر زبانش آمد مى گوید، و نمى داند چه به سود او، و چه حرفى بر ضرر اوست و پیامبر اسلام (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) فرمود: «ایمان بنده اى استوار نگردد تا دل او استوار شود، و دل استوار نشود تا زبان استوار گردد.» پس هر کس از شما بتواند خدا را در حالى ملاقات کند که دستش از خون و اموال مسلمانان پاک، و زبانش از عرض و آبروى مردم سالم ماند، باید چنین کند.
5-پرهیز از بدعت ها
اى بندگان خدا آگاه باشید مؤمن کسى است که حلال خدا را هم اکنون حلال، و حرام خدا را هم اکنون حرام بشمارد، و آنچه را مردم با بدعت ها تغییر دادند، چیزى از حرام را حلال نمى کند، زیرا حلال همان است که خدا حلال کرده و حرام همان چیزى است که خدا حرام شمرده است.  پس شما در امور و حوادث روزگار تجربه آموختید، و از تاریخ گذشتگان پند گرفتید، مثل ها براى شما زده اند، و به امرى آشکار دعوت شده اید، جز ناشنوایان کسى ادّعاى نشنیدن حق را ندارد، و جز کوران و کور دلان کسى ادّعاى ندیدن واقعیّت ها نمى کند. آن کس که از آزمایش ها و تجربه هاى خدا دادى سودى نبرد از هیچ پند و اندرزى سود نخواهد برد و کوته فکرى دامنگیر او خواهد شد تا آنجا که بد را خوب، و خوب را بد مى نگرد. و همانا مردم دو دسته اند، گروهى پیرو شریعت و دین، و برخى بدعت گزارند که از طرف خدا دلیلى از سنّت پیامبر، و نورى از براهین حق ندارند.
6-ویژگى هاى قرآن
همانا خداوند سبحان کسى را به چیزى چون قرآن پند نداده است، که قرآن ریسمان استوار خدا، و وسیله ایمنى بخش است. در قرآن بهار دل، و چشمه هاى دانش است، براى قلب جلایى جز قرآن نتوان یافت، بخصوص در جامعه اى که بیدار دلان در گذشته و غافلان و تغافل کنندگان حضور دارند. پس هر جا که نیکى دیدید یارى کنید، و هر گاه چیز بد و ناروایى مشاهده کردید دورى گزینید، زیرا پیامبر اسلام (صلّى اللّه علیه و آله و سلّم ) همواره مى فرمود: «اى فرزند آدم، کار نیک را انجام ده، و کار بد را واگذار، اگر چنین کنى در راه راست الهى قرار خواهى داشت»
7-اقسام ظلم و ستم
آگاه باشید که ظلم بر سه قسم است، ظلمى که نابخشودنى است، و ظلمى که بدون مجازات نمى ماند، و ظلمى که بخشودنى و جبران شدنى است، امّا ظلمى که نابخشودنى است، شرک به خداى سبحان است، که فرمود: «خداوند هیچ گاه از شرک به خود، در نمى گذرد»
 ص 339
و امّا ظلمى که بخشودنى است، ستمى است که بنده با گناهان بر خویشتن روا داشته است، و ظلمى که بدون مجازات نیست، ستمگرى بعضى از بندگان بر بعض دیگر است که قصاص در آنجا سخت است، مجروح کردن با کارد، یا تازیانه زدن نیست بلکه اینها در برابرش کوچک است پس مبادا در دین دو رویى ورزید، که همبستگى و وحدت در راه حق «گر چه کراهت داشته باشید» از پراکندگى در راه باطل «گرچه مورد علاقه شما باشد» بهتر است زیرا خداوند سبحان نه به گذشتگان و نه آیندگان، چیزى را با تفرقه عطا نفرمود:ه است.
7-ضرورت خود سازى
اى مردم خوشا به حال کسى که عیب شناسى نفس، او را از عیب جویى دیگران باز دارد، و خوشا به حال کسى که به خانه و خانواده خود پردازد، و غذاى حلال خود را بخورد، و به اطاعت پروردگار مشغول باشد، و بر خطاهاى خویش بگرید، و همواره به خویشتن خویش مشغول باشد و مردم از او در امان باشند.


با متن عربی بزرگتر کوچکتر 
نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 192 نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 193 نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 194 نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 195 نهج البلاغه مرکز طبع و نشر قرآن کریم صفحه 196





جستجو فراز بعد فراز قبل 

در باره ما   |  تماس با ما  |   نظرخواهی

دفتر خدمات ویژه تبیان
مراجعه: 1,678,370,757